Czy podatek akcyzowy muszą płacić organizacje społeczne i parafie?

Czy podatek akcyzowy muszą płacić organizacje społeczne i parafie W dziale „Porady i opinie” przedstawiamy opinie prawne do problemów zgłoszonych przez liderów i organizacje społeczne (organizacje pożytku publicznego zgodnie z ustawą o pożytku publicznym i wolontariacie), ale także przez sołtysów, radnych, pracowników administracji samorządowej z terenu powiatu tarnobrzeskiego, stalowowolskiego i sandomierskiego w kwestiach związanych z animacją i aktywnością lokalną. Każda opinia jest przygotowywana przez prawników współpracujących z naszą Fundacją w ramach programu „Prawo dla obywateli”, zgodnie z misją naszego programu „pomagamy zrozumieć prawo”. Zapraszamy do zgłaszania problemów poprzez bezpośredni kontakt mailowy.

Stanisław Baska Prezes Fundacji FFL SMK

Zgłoszony problem:

Do parafii przyszła od PGNiG informacja dotycząca zmian ustawy o podatku akcyzowym. Należy wypełnić oświadczenie odbiorcy o przeznaczeniu paliwa gazowego na potrzeby naliczania podatku akcyzowego. W w/w oświadczeniu trzeba określić czy jest się zwolnionym z opłacania tego podatku w całości lub części, czy też nie. Podane są różne grupy odbiorców, ale nigdzie nie zostały uwzględnione takie podmioty jak parafie, kościoły. Oczywistą kwestią jest, że gaz jest przeznaczony na ogrzewanie budynków kościelnych, kościoła, plebanii itp. W oddziale PGNiG w Sandomierzu nie potrafili udzielić odpowiedzi i odesłali z tą sprawą do księgowej czy też prawnika. Niestety parafia takiej osoby nie zatrudnia. Proszę o informację, do jakiej grupy odbiorców powinny być zaliczone w/w budynki i czy przysługuje im prawo do zwolnienia od podatku akcyzowego. Dodam, że do parafii przychodzi kilka rachunków, dla poszczególnych budynków z osobna.

Opinia

Zgodnie z ustawą z dnia 6 grudnia 2008 r. (Dz.U. 2009 Nr 3 poz. 11 z późn. zm.) o podatku akcyzowym począwszy od 1 listopada 2013 roku sprzedaż paliwa gazowego podlega opodatkowaniu akcyzą. Jednocześnie w art. 31b ust.2 ustawodawca przewidział szeroki katalog zwolnień od akcyzy. Z punktu widzenia konsumenta najważniejsze jest zwolnienie sprzedaży paliwa gazowego przeznaczonego do celów opałowych przez gospodarstwo domowe (art. 31b. ust. 2 pkt 1 Ustawy). Ponadto zwolnieniem od akcyzy gazu przeznaczonego do celów opałowych ustawodawca objął organy administracji publicznej, wojsko, szkoły, przedszkola i inne placówki oświatowe, żłobki i kluby dziecięce, szpitale, przychodnie i inne podmioty lecznicze, jednostki organizacyjne pomocy społecznej, a także organizacje, o których mowa w art.3 ust.2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i wolontariacie.

Mając na uwadze okoliczność, że plebania jest miejscem zamieszkania księży sprawujących posługę kapłańską w parafii, uznać należy, że mieści się w zakresie znaczeniowym pojęcia gospodarstwa domowego. Kościół natomiast jako miejsce kultu służy innym celom, które z pewnością nie mieszczą się w zakresie tego pojęcia.

Zważywszy jednak na prowadzoną w kościele przez parafię działalność charytatywną, możliwe jest objęcie kościoła przedmiotowym zwolnieniem w związku z prowadzoną przez parafię działalnością pożytku publicznego. Zgodnie bowiem z ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie (Dz.U. Nr 96 z 2003 r. z późn. zm.) działalność pożytku publicznego, w ramach której ustawodawca wymienia działalność charytatywną, może być prowadzona przez osoby prawne i jednostki organizacyjne działające na podstawie przepisów o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej o stosunku Państwa do innych kościołów i związków wyznaniowych oraz o gwarancjach wolności sumienia i wyznania, jeżeli ich cele statutowe obejmują prowadzenie działalności pożytku publicznego (art.3 ust.3 pkt 1 ustawy). Na gruncie w/w ustawy organizacje kościelne nie są co prawda uznawane za organizacje pozarządowe, ale pod względem prawnym zostały zrównane z organizacjami pozarządowymi i mają takie same możliwości działania, tj. mogą prowadzić działalność pożytku publicznego, uzyskiwać status organizacji pożytku publicznego, a także korzystać z pomocy wolontariuszy etc.

Podsumowanie, w obecnym stanie prawnym do opodatkowania gazu opałowego podatkiem akcyzowym wskazać należy plebanię jako zwolnioną, gdyż stanowi rodzaj gospodarstwa domowego, natomiast kościół jako obiekt należący do parafii, która jest zwolniona z tego podatku na podstawie art. art. 31b ust.2 pkt 8 ustawy o podatku akcyzowym jako organizacja, o której mowa w art. 3 ust.3 ustawy z dn. 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i wolontariacie. Opinie prawne i porady realizowane są w ramach własnego programu Prawo dla obywateli. Fundacja nie ponosi odpowiedzialności za negatywne skutki wynikające z zastosowania się do zawartego w opinii stanowiska prawnego. Prezentowane opinie służą pogłębianiu świadomości prawnej obywateli, nie stanowią natomiast wiążącej wykładni przepisów prawa.

Czy samorząd może kontrolować szkołę „stowarzyszeniową”?

Czy samorząd może kontrolować szkołę „stowarzyszeniową”?

OPIS PROBLEMU: Dotyczy formy i trybu przeprowadzania kontroli przez samorząd szkoły prowadzonej przez stowarzyszenie

Zgłoszony problem (potrzeba):

„…. ważnym faktem w tym wszystkim jest to, iż co tydzień przyjeżdżają dwie panie z Urzędu Gminy, wchodzą do sali, liczą dzieci. Nie posiadają upoważnienia, nie przedstawiają zakresu kontroli, wreszcie nie dają protokołu z zaleceniami pokontrolnymi. Bardzo proszę o pomoc w tej sprawie jak najszybciej…”

SENTENCJA (streszczenie): Kontrola instytucji oświatowej finansowanej ze środków publicznych prowadzona przez stowarzyszenie może się odbywać ale zgodnie z wymogami prawnymi.

OPINIA (rozwinięcie):

Ustawa o systemie oświaty w art. 90 ust. 3e przewiduje możliwość kontroli prawidłowości wykorzystania dotacji przekazanych niepublicznym przedszkolom z budżetu jednostki samorządu terytorialnego przez organy tych jednostek (Wójt Gminy). Zgodnie z ustępem 3 f  tego artykułu, kontrola może być przeprowadzana przez osoby do tego upoważnione przez organy jednostek samorządu terytorialnego (Wójt Gminy). Osoby upoważnione mają prawo wstępu do przedszkoli niepublicznych oraz wglądu do prowadzonej przez nie dokumentacji organizacyjnej, finansowej i dokumentacji przebiegu nauczania. Kolejno z art. 90 ust. 4 wynika iż organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego (rada gminy bądź miejska) oprócz ustalenia trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli określa również tryb i zakres kontroli prawidłowości ich wykorzystania, uwzględniając w szczególności podstawę obliczania dotacji, zakres danych, które powinny być zawarte we wniosku o udzielenie dotacji i w rozliczeniu jej wykorzystania oraz termin i sposób rozliczenia dotacji.

Z wyżej cytowanych przepisów wynika, iż kontrola prawidłowości wykorzystania dotacji powinna odbywać się przez osoby do tego upoważnione, w zakresie i sposób określony w stosownej uchwale rady gminy(miejskiej).

A zatem kontrola stanu dzieci w szkole (obecnych na zajęciach) nie może odbywać się w sposób opisany we wniosku stowarzyszenia.

Należy nadmienić, że cotygodniowe ustalenia liczby dzieci przez pracowników z urzędu gminy nie mogą mieć większego wpływu na przekazanie dotacji, gdyż mogą nie odzwierciedlać rzeczywistej liczby dzieci zapisanych do przedszkola (np. absencja z powodu choroby). Jednym ze sposobów obrony „przed takim nękaniem ze strony urzędu” jest wystosowanie pisma do organu wykonawczego JST a wskazującego nieprawidłowości w stosowaniu w/w uchwały rady miejskiej podjętej na podst. art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty dotyczącej trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości  ich wykorzystania. Jeżeli wezwanie burmistrza do zachowania zgodnego z prawem nie przyniesie efektu, wówczas można złożyć skargę na jego działanie do rady miejskiej w oparciu o przepisy KPA.

UWAGI KOŃCOWE:

Należy nadmienić, że cotygodniowe ustalenia liczby dzieci przez pracowników z urzędu gminy nie mogą mieć większego wpływu na przekazanie dotacji, gdyż mogą nie odzwierciedlać rzeczywistej liczby dzieci zapisanych do przedszkola (np. absencja z powodu choroby). Jednym ze sposobów obrony „przed takim nękaniem ze strony urzędu” jest wystosowanie pisma do organu wykonawczego JST a wskazującego nieprawidłowości w stosowaniu w/w uchwały rady miejskiej podjętej na podst. art. 90 ust. 4 ustawy o systemie oświaty dotyczącej trybu udzielania i rozliczania dotacji dla niepublicznych przedszkoli oraz trybu i zakresu kontroli prawidłowości  ich wykorzystania. Jeżeli wezwanie burmistrza do zachowania zgodnego z prawem nie przyniesie efektu, wówczas można złożyć skargę na jego działanie do rady miejskiej w oparciu o przepisy KPA.

Opracowano w ramach Projektu „Akademia Demokracji Lokalnej” realizowanego w ramach Programu „Prawo w służbie obywatela” Fundacji Fundusz Lokalny SMK. Projekt dofinansowany ze środków Funduszu Inicjatyw 

Udostępnianie informacji publicznej

Poniżej zamieszczamy opinię na temat udostępniania informacji publicznej przez Ośrodki Działaj Lokalnie. Podobne zasady można przyjąć w sytuacji realizacji zadania publicznego, np. finansowanego ze środków samorządu gminnego przez inne organizacje pozarządowe. 

Udostępnianie informacji publicznej – wskazówki dla Ośrodków Działaj Lokalnie

Mieszkaniec miejscowości objętej zasięgiem DL złożył wniosek do ODL z prośbą o udostępnienie wszystkich wniosków, jakie napłynęły do tegorocznego konkursu wraz z kartami oceny członków komisji. Dany ODL otrzymuje środki od samorządów na wsparcie konkursu DL. W związku z tym zwróciliśmy się do prawnika, z prośbą o wyjaśnienie zapisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, w kontekście wykorzystywania przez ODL dotacji z samorządu.

Poniższa broszura została sporządzona na podstawie opinii Pana Szymona Osowskiego ze Stowarzyszenia Lokalnych Liderów Grup Obywatelskich.

Organizacje pozarządowe (stowarzyszenia, fundacje) nie są podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej w każdej sytuacji. Jednakże w przypadku zaistnienia przesłanek wynikających z art. 61 ust. 1 Konstytucji:

Obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.

oraz art. 4 ust. 1 pkt. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej

1. Obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności:

(...)                 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

może nastąpić sytuacja w jakiej określone organizacje pozarządowe będą zobowiązane do udostępniania informacji publicznej i prowadzenia Biuletynu Informacji Publicznej[1].

Pan Szymon poleca artykuł znajdujący się pod poniższym linkiem oraz wskazaną w nim ekspertyzę mecenasa Stefanowicza

(http://informacjapubliczna.org.pl/6,27,nadgorliwosc_tracaca_biurokracja.html)

W ekspertyzie tej mecenas Stefanowicz przywołuje również orzecznictwo sądów administracyjnych odnośnie organizacji pozarządowych.

W zasadzie aktualnie nie budzi wątpliwości, iż organizacje pozarządowe, które otrzymują dotację ze środków publicznych są w tym zakresie zobowiązane do udostępniania informacji publicznej (identyczny obowiązek dotyczy organizacji posiadających status OPP).  Pytania, które pojawiają się w kontekście „Działaj Lokalnie” to:

W jakim zakresie prawo do informacji publicznej będzie dotyczyć działania ODL, jeżeli tylko część środków do tego działania pochodzi ze środków publicznych (np. ze środków samorządowych finansowane jest 40% całości zadania pt. konkurs grantowy)?

W sytuacjach, budzących wątpliwości, co do zakresu obowiązywania jawności informacji powinno się rozstrzygać te sytuacje na rzecz jawności. Podejście wskazujące, że tylko część środków przeznaczonych na realizację programu pochodzi ze środków publicznych, prowadziłoby do zniweczenia prawa do informacji. Ustawodawca w tym zakresie (inaczej niż w spółkach) nie przewidział udziału procentowego środków publicznych. Oznacza to, że niezależnie od wysokości dotacji gminy i jej procentowego udziału w budżecie całego programu obowiązek jawności informacji dotyczy całego programu. Również nie ma znaczenia sytuacja, w której środki dotyczyły jednej gminy, a program realizowany jest na terenie kilku gmin. [2]

Czy ODL powinny ujawniać wnioski, które nie zostały zakwalifikowane do dofinansowania?

Tu znowu Pan Szymon radzi przyjąć wykładnię rozszerzającą – skoro były to dokumenty, które były związane ze sferą publiczną (dotacje z samorządu), to w zasadzie ich udostępnienie osobie, która chce sprawdzić ten proces, powinno nastąpić. Jednakże tu spotkać się również z przeciwną argumentacją. Skoro projekty nie zostały zakwalifikowane do konkursu to nie będą udostępnione jako nie stanowiące informacji publicznej. Trudno tę sytuację wyważyć, ale Pan Szymon zaleca udostępnianie. Zostawiamy to Państwu do rozważenia.

Czy ODL może odmówić udostępniania do wiadomości publicznej tych wniosków, które nie zostały w konkursie zakwalifikowane do udziału w programie ze względu na dane osobowe i teleadresowe zawarte we wniosku?

Tak, ze względu na art. 5 ust. 2 ustawy o dostępnie do informacji publicznej:

Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

W takim wypadku (odmowa udostępniania informacji) ma zastosowanie art. 17 ustawy o dostępie do informacji publicznej, mówiący o tym, że:

Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio.

Art. 16 mówi, że taką odmowę należy wydać w drodze decyzji, ponadto:

Uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.

Również zwrócić należy uwagę na art. 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego:

Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie:

1) przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych,

2) przed innymi organami państwowymi oraz przed innymi podmiotami, gdy są one powołane z mocy prawa lub na podstawie porozumień do załatwiania spraw określonych w pkt 1,

3) w sprawach rozstrzygania sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i organami administracji rządowej oraz między organami i podmiotami, o których mowa w pkt 2

4) w sprawach wydawania zaświadczeń.

Czy udostępnianie oznacza np. możliwość zrobienia kopii dokumentów, czy tylko wgląd w dokumenty?

Udostępnienie oznacza, iż na gruncie art. 14 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej:

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.

wykonanie wniosku odbywa się zgodnie z formą i sposobem wskazanym we wniosku. Jak ma być udostępnione (czy to ksero, czy też skan, czy do obejrzenia) określa osoba wnioskująca i jest to zobowiązujące. Jeśli sposób udostępnienia pociąga za sobą dodatkowe koszty (np. papier do xero), można pobrać od wnioskodawcy opłatę wysokości odpowiadającej tym kosztom. Ponadto warto zwrócić uwagę na  art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej:

Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.

Czy ODL powinny udostępniać karty głosowania (kart oceny) wniosków? Co w sytuacji, kiedy skład komisji jest tajny?

Należy zastanowić się nad ewentualnym udostępnieniem kart ocen, z wyłączeniem jawności w zakresie osób oceniających. Jednakże musi być do tego wyraźna podstawa, aby wydać decyzję odmowną w tym zakresie. Taką podstawą mogłoby być prawo do prywatności tych osób.

Jeśli ODL będą publikować te wnioski, które zostały zakwalifikowane, ale jedynie w formie opisów skróconych wniosków, a nie całych dokumentów (np. na stronie internetowej) to czy taki poziom "udostępniania" wystarczy?

W zależności od tego, jak formułowane są wnioski o udostępnienie. Mogą one dotyczyć udostępniania dokumentu (wniosku) lub informacji (np. opisów projektów). W pierwszej sytuacji nie ma znaczenia, czy opisy projektów są publikowane na stronie internetowej. Jednakże w drugim wypadku (żądanie dostępu do informacji), udostępnianie opisów byłoby wystarczające. W związku z tym, sugerujemy udostępnianie takich opisów na swoich stronach i/lub w widocznym miejscu w biurze. Jeśli więcej informacji sami pokażemy, tym mniej wniosków o udostępnianie możemy się spodziewać.

Czy finalni grantobiorcy też muszą udostępniać publicznie swoje dokumenty finansowe? Zakładając, że oni nie otrzymują bezpośrednio środków publicznych, otrzymują je jedynie za pośrednictwem ODL (tzn. samorząd przekazuje ODL dotację na konkurs grantowy)

Zdaniem Pana Szymona obowiązek udostępniania publicznej informacji poziom niżej (czyli do finalnych grantobiorców) już nie schodzi. O ile taki podmiot nie jest podmiotem zobowiązanym do udostępniania informacji publicznej (np. utrzymuje całą swoją działalności z 1%).

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

W związku z powyższym zachęcamy Państwa do choćby krótkiego opisywania na swoich stronach internetowych projektów, które otrzymują grant. Być może pozwoli nam to uniknąć sytuacji, w których będziemy zmuszeni do udostępniania wszystkich wniosków. Niestety w sytuacji konieczności udostępniania informacji publicznej nie mają znaczenia prawa autorskie do treści wniosków, które posiadają wnioskodawcy je składający. Czyli wnioskujący o dokumenty złożone do konkursu ma prawo otrzymać kopie wniosków i tu nie można zasłaniać się prawami autorskimi do własności intelektualnej, jaką są wnioski aplikacyjne. Dopiero w chwili złożenia identycznego wniosku w tym samym bądź innym konkursie  autor projektu, który czuje się poszkodowany (czyli ten, którego wniosek, bez jego wiedzy, został wykorzystany w innym konkursie) może dochodzić swoich praw na drodze cywilnej z osobą, która ów wniosek wykorzystała, ale nie z ODL (którego ustawa zmusza do udostępniania informacji publicznej (w sytuacji dysponowania pieniędzmi publicznymi).

Przygotowała

Krystyna Stodółkiewicz



[1] Wszystkie podmioty wykonujące zadania publiczne, korzystające ze środków publicznych powinny publikować informacje publiczne w BIP. Więcej na: http://www.t-p.pl/?n_id=528 oraz http://bip.icenter.pl/9911/9911/art129.html

[2]              Wypowiedzi Pana Szymona powstały bez wglądu do dokumentów związanych z przekazywaniem przez gminy środków publicznych i dotyczą tylko i wyłącznie organizacji, które takie środki posiadają.

Umowa współpracy partnerskiej

Czasem nie mamy czasu a czasem współpraca ma charakter okazjonalny. Jednak gdy przedmiotem umowy są wzajemne świadczenia i odpowiedzialności, zaś realizacja może mieć charakter ciągły lepiej zawrzeć z partnerem umowę współpracy, która pozwoli uregulować podstawowe kwestie związane z przedmiotem współpracy. W załączeniu prezentujemy przykład umowy, który można rozbudowywać i dostosowywać do potrzeb wynikających z charakteru współpracy.

Miejscowość, data

POROZUMIENIE

dotyczące stałej, partnerskiej współpracy w zakresie wzajemnego informowania się o aktywności organizacji i realizacji projektów pomiędzy:

(organizacja) z siedzibą w (siedziba) zwaną dalej Liderem, reprezentowanym przez Prezesa Zarządu – (imię i nazwisko)

a

……………………………………………………. z siedzibą w …………………… zwaną dalej Partnerem, reprezentowanym przez: ………………………………………………

§ 1

Niniejsze porozumienie dotyczy ustalenia i stosowania zasad współpracy w zakresie realizacji zadań wynikających z obowiązku wzajemnego informowania się o aktywności zawierających porozumienie organizacji, a także na podejmowaniu współpracy w zakresie wspólnego realizowania projektów.

§ 2

Cel partnerstwa

Celem porozumienia jest pogłębienie wiedzy i wymiana doświadczeń z zakresu działalności oraz realizowania zadań statutowych organizacji, nawiązanie i pogłębienie współpracy miedzy Liderem a Partnerem – stronami porozumienia.

§ 3

Zakres odpowiedzialności

1. Strony porozumienia zgodnie ustalają, że w równym stopniu są odpowiedzialni za systematyczną wymianę informacji o podejmowanych działaniach oraz wszelkich istotnych sprawach związanych z bieżącą i planowaną działalnością, w szczególności:

  1. informowanie o planowanych przedsięwzięciach i możliwości wzięcia w nich udziału,

  2. zapraszanie do współpracy i współrealizacja projektów,

  3. wymiana podstawowych informacji o współpracujących wolontariuszach i ekspertach, z zastrzeżeniem, że dane osobowe będą przekazywane za zgodą osób ich dotyczących,

  4. zamieszczenie na stronach internetowych odnośników internetowych do stron WWW stron porozumienia.

§ 4

Zakres obowiązków stron

1. Strony porozumienia zobowiązują się do:

  1. aktywnej, systematycznej wymiany informacji, zwłaszcza w przypadkach konieczności podejmowania czynności w ściśle oznaczonych terminach, uchybienie którym powoduje negatywne skutki dla zainteresowanej strony

  2. informowania o zmianach czy przeszkodach związanych z realizacją zadań w ramach projektów,

  3. gromadzenia i późniejszej archiwizacji dokumentacji projektów,

  4. sprawdzanie przesyłanych informacji w zakresie ich prawdziwości i aktualności.

2. Lider zobowiązuje się do:

  1. reprezentowania stron w kontaktach z instytucjami zewnętrznymi i wobec osób trzecich,

  2. zawierania umów o dofinansowanie projektów realizowanych w zakresie współpracy

  3. przedkładanie wniosków o płatności,

  4. zapewniania prawidłowości operacji finansowych i zarządzanie finansami projektu,

  5. gromadzenia, a następnie archiwizacji dokumentacji związanej z realizację projektów aż do rozwiązania porozumienia,

  6. kontroli i monitorowania realizacji projektów oraz sporządzanie z nich raportów okresowych i jeśli są wymagane – sprawozdań finansowych, zgodnie z zawieranymi umowami o dofinansowanie projektów.

Stosowne pełnomocnictwo w zakresie realizowania przez lidera czynności prawnych w imieniu Partnera stanowi załącznik nr 1 do niniejszego porozumienia.

3. Partner zobowiązuje się do realizowania terminowo, z należytą starannością,

przekazanych mu do wykonania zadań, w szczególności zobligowany jest do udzielania

Liderowi na bieżąco informacji i wyjaśnień co do podejmowanych czynności, w

przypadku natomiast potrzeby wprowadzenia zmian w zakresie zadań realizowanych w

ramach projektów – niezwłoczne uzgadnianie tych zmian z Liderem.

§ 5

Szczegółowy zakres zadań stron w związku z realizacją projektów oraz plan finansowy

Zasady i zakres współpracy przy realizacji projektu ustalane będą na piśmie odrębnie dla każdego projektu i po podpisaniu przez strony będą stanowiły integralną część porozumienia. Dokument ten zawierał będzie również każdorazowo plan finansowy obejmujący podział pomiędzy strony środków finansowych i zasady zarządzania finansami projektu.

§ 6

Rozwiązanie porozumienia

1.W przypadku, gdy jedna ze stron nie wywiązuje się z realizacji porozumienia lub rażąco narusza jego postanowienia albo podejmie działania sprzeczne z prawem albo zasadami współżycia społecznego, druga strona może rozwiązać umowę jednostronnie, w trybie natychmiastowym poprzez złożenie stosownego oświadczenia na piśmie.

2. Każda ze stron może rozwiązać umowę za 3-miesięcznym wypowiedzeniem złożonym na piśmie.

3. Niniejsza umowa może zostać rozwiązana w każdym czasie za porozumieniem stron.

4.W przypadku rozwiązania umowy Partner zobowiązany jest do zwrócenia niewykorzystanych środków na konto Lidera.

§ 7

W sprawach nie uregulowanych niniejszym porozumieniem stosuje się w szczególności odpowiednie przepisy Kodeksu Cywilnego.

§ 8

Porozumienie zawarte jest na czas nieokreślony i wchodzi w życie z dniem podpisania.

§ 9

Zmiany i uzupełnienia umowy wymagają zgody stron porozumienia oraz formy pisemnej pod rygorem nieważności.

§ 10

Umowę sporządzono w 2 jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.

…………………………… … ………………………………………

Xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx zzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzzz 

Rozwiązanie umowy użytkowania nieruchomości z organizacją pozarządową przez organ wykonawczy

Rozwiązanie umowy użytkowania nieruchomości z organizacją pozarządową przez organ wykonawczy

 

ZGŁOSZONY PROBLEM:

Wójt, nie podając przyczyny, wypowiada umowę bezpłatnego użytkowania nieruchomości/lokalu przez gminną jednostkę Ochotniczej Straży Pożarnej. Czy działa zgodnie z prawem? Jakie obowiązki ciążą na gminie w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

 

ZAKRES OPINII:

Wójt, działając w imieniu gminy, rozwiązał umowę użyczenia nieruchomości z Ochotniczą Strażą Pożarną, uniemożliwiając tym samym OSP utrzymanie jednostki w gotowości na wypadek pożaru czy innych klęsk żywiołowych (OSP pozbawiona lokalu, nie ma gdzie przechowywać sprzętu gaśniczego, prowadzić ćwiczeń i szkoleń dla swoich członków, nie ma możliwości utrzymania w gotowości ani sprzętu przeciwpożarowego, ani strażaków).

 

OPINIA:

W przedmiotowej sprawie najistotniejsze jest wskazanie na obowiązki gminy w zakresie ochrony przeciwpożarowej, w tym ochrony przed klęską żywiołową lub innym zagrożeniem.

Otóż, zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty, a do tych zalicza się m.in. ochrona przeciwpożarowa, należy do zadań własnych gminy (art. art. 7 ust. 1 pkt 14 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591 ze zm.).

Zgodnie z ustawą z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz.U. z 2002 r. nr 147, poz. 1229 ze zm.) ochrona ta polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem. Chodzi o:

zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia,

zapewnienie sił i środków do zwalczania np. pożaru czy klęski żywiołowej,

prowadzenie działań ratowniczych.

W praktyce oznacza to m.in. tworzenie warunków organizacyjnych i formalnoprawnych, zapewniających ochronę ludzi i mienia, a także przeciwdziałających powstaniu lub minimalizujących skutki pożaru, klęski żywiołowej lub innego zagrożenia, w tym o zapewnienie odpowiednich sił i środków do prowadzenia akcji ratowniczo-gaśniczych.

Wśród wielu jednostek ochrony przeciwpożarowej ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej w art. 15 ust. 6 wymienia również ochotnicze straże pożarne. Zgodnie z art. 19 ust. 1 tej ustawy ochotnicza straż pożarna (OSP) i związek ochotniczych straży pożarnych funkcjonują na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach.

Terenem własnego działania jednostek OSP jest w zasadzie teren gminy, w której zostały utworzone.

Jako, że ochrona przeciwpożarowa jest zadaniem własnym gminy, koszty związane z wyposażeniem, utrzymaniem, wyszkoleniem, umundurowaniem i zapewnieniem gotowości bojowej oraz ubezpieczeniem członków OSP ponosi gmina (art. 32 ustawy o ochronie przeciwpożarowej). Budżet państwa natomiast uczestniczy w kosztach funkcjonowania jednostek OSP tylko, jeżeli działają one w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego lub w ramach zadań zleconych gminom. Nieodpłatne są szkolenia członków OSP, do prowadzenia których zobowiązana jest Państwowa Straż Pożarna.

Do ważnych zadań gminy w zakresie ochrony przeciwpożarowej należą m.in.:

realizacja ustalonych przez wojewodę zadań krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na obszarze gminy,

współpraca z komendantem powiatowym (miejskim) Państwowej Straży Pożarnej w zakresie realizacji zadań krajowego systemu ratownictwa gaśniczego,

zaopatrzenie obszaru gminy w wodę do celów gaśniczych,

realizacja zadań w zakresie zapewnienia ochrony przeciwpożarowej i innych miejscowych zagrożeń terenu, gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej,

zapewnienie odpowiednich środków w budżecie gminy, w części dotyczącej ochrony przeciwpożarowej,

współpraca ze starostwem oraz komendantem powiatowym (miejskim) PSP w zakresie ochrony przeciwpowodziowej oraz zapobiegania innym nadzwyczajnym zagrożeniom życia i zdrowia ludzi lub środowiska na obszarze gminy,

udzielanie pomocy jednostkom OSP funkcjonującym na obszarze gminy.

Powszechną praktyką gmin w zakresie wykonania przedmiotowego zadania własnego jest m.in. wyposażenie OSP w prawo nieodpłatnego użytkowania nieruchomości, na której posadowiony jest odpowiedni dla realizacji zadań statutowych tejże jednostki budynek, np. w drodze zawarcia – tak jak to miało miejsce w omawianym przypadku – stosownej umowy użyczenia.

Ponadto, należy wskazać na okoliczność, że jeżeli Komendant Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 września 1998 r. w sprawie zakresu szczegółowych warunków i trybu włączania jednostek ochrony przeciwpożarowej do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego w 2001r. włączył OSP do tego systemu, gminę obciążają dodatkowe obowiązki. Włączenie bowiem poprzedza zawarcie porozumienia pomiędzy komendantem Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej, wójtem gminy oraz działającą na terenie gminy OSP (zgodnie z § 3 ust. 1w/w rozporządzenia). Stosownie do treści w/w porozumienia zazwyczaj obowiązkiem gminy jest m.in. ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem, wyposażeniem i zapewnieniem gotowości bojowej jednostki włączonej do systemu, w tym zapewnienie odpowiednich warunków do garażowania sprzętu.

Podsumowując, stwierdzić należy, że ustawodawca, nakładając na gminę obowiązek realizacji zadań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, powierzył bezpośrednie ich wykonanie funkcjonującym na terenie gminy OSP, obciążając gminę kosztami utrzymania takich jednostek w zakresie niezbędnym dla wykonywania tychże zadań. Dodatkowo, w przypadku gdy rzeczona jednostka funkcjonuje w ramach krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego na podstawie porozumienia, którego stroną jest gmina, gmina reprezentowana przez wójta przyjęła na siebie również obowiązki współfinansowania dodatkowych zadań OSP w zakresie określonym w tym porozumieniu.

Z powyższego jednoznacznie wynika, iż obowiązkiem gminy jest m.in. zapewnienie na własny koszt odpowiedniego budynku/lokalu niezbędnego do prawidłowego wykonywania przez OSP zadań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, w szczególności zaplecza organizacyjnego, pomieszczeń do przechowywania w należytych warunkach sprzętu niezbędnego do realizacji tych zadań, miejsca, gdzie będzie możliwe bieżące prowadzenie ćwiczeń bojowych, profesjonalnych szkoleń itp.

Skuteczne wypowiedzenie przez gminę umowy użyczenia nieruchomości, na której posadowiony jest budynek spełniający wyżej określone funkcje, powoduje na podstawie wskazanych wyżej przepisów prawa, w tym również rzeczonego porozumienia, jeśli zostało zawarte, powstanie po rozwiązaniu tejże umowy, po stronie gminy obowiązku zapewnienia OSP bezpłatnie do używania innego lokalu/budynku, umożliwiającego prawidłową realizację zadań w zakresie ochrony przeciwpożarowej.

Do czasu upływu umownego okresu wypowiedzenia, o ile został w umowie przewidziany, możliwe jest również drugie rozwiązanie, tj. wystąpienie przez Zarząd OSP do wójta gminy o cofnięcie oświadczenia o rozwiązaniu umowy (dopóki nie nastąpi skutek w postaci rozwiązania umowy, oświadczenie gminy o jej wypowiedzeniu może być skutecznie cofnięte za zgodą drugiej strony umowy, w tym przypadku OSP).

W sytuacji, gdy w sprawie zainteresowanym jest także Powiatowa Państwowa Straż Pożarna (strona porozumienia w sprawie włączenia OSP do krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, jeśli zostało zawarte), należy zapoznać z problemem komendanta tej jednostki, bowiem po rozwiązaniu umowy wynikające z porozumienia obowiązki zarówno OSP jak i gminy również nie będą wykonywane.

Zgodnie z art. 18a ust.1 przywoływanej wyżej ustawy o samorządzie gminnym rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną. Rada gminy jest więc organem, do którego należy skierować skargę na działalność wójta, pozbawiającą OSP możliwości prawidłowego działania, a więc również godzącego w żywotny interes lokalnej społeczności, zagrożone staje się bowiem wykonanie ustawowego zadania gminy w zakresie bezpieczeństwa pożarowego.

Zgodna z przepisami prawa realizacja zadań własnych przez Gminę jest również przedmiotem kontroli przez NIK, a w zakresie finansowania tychże - także przez RIO. W przypadku niewywiązywania się przez wójta z obowiązków ustawowych możliwa jest również skarga do właściwego wojewody w trybie art. 96 ust. 2 ustawy o samorządzie gminnym.

Opracowano w ramach Projektu „Akademia Demokracji Lokalnej” realizowanego w ramach Programu „Prawo w służbie obywatela” Fundacji Fundusz Lokalny SMK. Projekt dofinansowany ze środków Funduszu Inicjatyw Obywatelskich.

Zamieszczane na portalu www.prawodlaobywateli.pl informacje o udzielonych poradach prawnych  są wynikiem analiz indywidualnych stanów faktycznych podmiotów występujących z pytaniami prawnymi do doradców prawnych. Informacje zamieszczone na stronie projektu mają walor jedynie informacyjny. Mogą być zastosowane w indywidualnych sytuacjach prawnych,  jednak Fundacja Fundusz Lokalny SMK, właściciel serwisu, nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne szkody i negatywne następstwa podjętych działań.  Wszelkie działania prawne analogiczne do opisywanych w opiniach prawnych należy konsultować z prawnikiem.